สองค่าที่ตั้งผิดแล้วอ่านเพี้ยนได้ทั้งกะ
ปืนยิงอุณหภูมิกลายเป็นของติดกล่องเครื่องมือไปแล้ว ราคาไม่แพง เล็งแล้วได้ตัวเลขทันที ไม่ต้องรอ ไม่ต้องแตะชิ้นงาน
แต่ความสะดวกนี้มีกับดักอยู่ เพราะตัวเลขที่ขึ้นบนจอ ไม่ได้แปลว่าเป็นอุณหภูมิจริงของสิ่งที่เราเล็งเสมอไป และถ้าตั้งค่าผิดอยู่สองอย่าง ค่าที่อ่านได้ทั้งกะก็เพี้ยนตามกันหมด
ทำไมโรงงานถึงต้องวัดแบบไม่สัมผัส
บางจุดเอาเซนเซอร์เข้าไปแตะไม่ได้จริง ๆ ร้อนเกินไป อันตรายเกินไป หรือชิ้นงานกำลังวิ่งอยู่บนสายพาน การวัดแบบไม่สัมผัสจึงเป็นทางเดียวที่ทำได้
หลักการของมันคือจับรังสีความร้อนที่แผ่ออกมาจากผิววัตถุ แล้วแปลงกลับเป็นอุณหภูมิ ฟังดูตรงไปตรงมา แต่ขั้นตอน “แปลงกลับ” นี่แหละที่ต้องตั้งค่าให้ถูก 🌡️
ค่าที่หนึ่ง — ระยะห่างกับขนาดจุดวัด (D:S Ratio)
ปืนอินฟราเรดไม่ได้วัดเป็นจุดเข็ม แต่วัดเป็นวงกลม และวงนั้นขยายตามระยะที่เราถอยห่าง
สมมติเป้าที่อยากวัดมีขนาดเท่าเหรียญสิบ ถ้ายืนใกล้ วงวัดอาจเล็กกว่าเหรียญ ค่าที่ได้คือของเหรียญล้วน ๆ แต่ถ้าถอยไปไกลจนวงวัดกว้างเท่าจานข้าว เครื่องจะเอาความร้อนของฉากหลังรอบ ๆ มาเฉลี่ยรวมด้วย
ผลคือเป้าจริงร้อน แต่ฉากหลังเย็น ค่าที่อ่านได้เลยต่ำกว่าความจริง หลักง่าย ๆ คือ ต้องยิงให้วงวัดเล็กกว่าเป้าหมายเสมอ ถ้าไม่แน่ใจให้เข้าใกล้อีกหน่อย ⚠️
ค่าที่สอง — ค่าการแผ่รังสี (Emissivity)
วัสดุแต่ละชนิดแผ่ความร้อนออกมาไม่เท่ากัน ทั้งที่อุณหภูมิเท่ากัน
เหล็กดำผิวขรุขระแผ่รังสีได้ดี ค่าที่อ่านจึงใกล้ความจริง แต่โลหะมันวาวต่างออกไปมาก มันแผ่รังสีของตัวเองน้อย แล้วไปสะท้อนความร้อนจากรอบข้างเข้ามาแทน
ถ้าตั้งค่าการแผ่รังสีไม่ตรงกับวัสดุ ของจริงอาจร้อน 500 องศา แต่หน้าจอโชว์แค่ 300 องศาก็เป็นไปได้ นี่คือช่องว่างที่ทำให้หลายคนสรุปว่า “ยังไม่ร้อนเท่าไหร่” ทั้งที่กำลังจะมีปัญหา
ทางแก้หน้างานที่ช่างนิยมใช้คือติดเทปพันสายไฟสีดำด้าน หรือทาสีดำด้านเป็นจุดเล็ก ๆ ไว้ที่ผิวโลหะมันวาว แล้วยิงตรงจุดนั้น จะได้ค่าที่น่าเชื่อถือกว่ามาก 🔧
ยิงแล้วเจอจุดร้อนผิดปกติที่ท่อหล่อเย็น
สมมติตั้งค่าถูกหมดแล้ว แต่ยิงไปที่ท่อน้ำหล่อเย็นหรือหน้าแปลนแล้วพบว่าอุณหภูมิสูงผิดปกติ หรือสูงไม่เท่ากันระหว่างท่อเส้นที่ควรจะเหมือนกัน
นั่นเป็นสัญญาณที่ควรตามต่อ เพราะมันมักหมายถึงทางน้ำข้างในไม่เหมือนกันแล้ว บางเส้นไหลคล่อง บางเส้นถูกตะกรันบีบให้แคบลงจนน้ำผ่านได้น้อย
ปืนอินฟราเรดบอกได้ว่า “มีบางอย่างผิดปกติตรงนี้” แต่บอกไม่ได้ว่าข้างในท่อหนาแค่ไหน ตัวเลขที่ตอบเรื่องนั้นได้ตรงกว่าคืออัตราการไหล 📈
ถ้าอยากรู้ว่าข้างในท่อเป็นยังไงจริง ๆ
KAWA ล้างตะกรันในระบบหล่อเย็นมา 6 ปี ปีละกว่า 500 เคส เราวัดค่าการไหลก่อนล้างและหลังล้างให้เห็นกับตาทุกครั้ง ตัวเลขสองตัวนั้นบอกได้ตรงกว่าการเดาจากผิวท่อ
งานล้างใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมง ทำถึงหน้างาน ไม่ต้องรื้อเครื่อง ใช้แค่น้ำกับฟองอากาศนับล้านฟอง ไม่ใช้สารเคมี
อยากให้เข้าไปดูหน้างานก่อนก็ได้ครับ ทีมวิศวกรของเราเข้าประเมินให้ในเขตภาคกลางและภาคตะวันออก
📞 097-147-4154 | LINE: @kawaclear
อ่านต่อ
อ้างอิง
เรื่องที่ตะกรันทำหน้าที่เป็นฉนวนกันความร้อนไม่ใช่แค่ข้อสังเกตจากหน้างาน มีงานวิจัยที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิศึกษาเรื่องนี้กับแม่พิมพ์ฉีดพลาสติกโดยตรง
Zink, B., Héri-Szuchács, A., Hajagos, Sz. & Kovács, J. G. (2025). Modeling the effect of scale deposition on heat transfer in injection molding. Scientific Reports. DOI: 10.1038/s41598-025-98657-x
เหตุผลเชิงวัสดุอยู่ที่ค่าการนำความร้อน — ตะกรันที่เกิดจากสารประกอบแคลเซียมนำความร้อนได้ในระดับหน่วยเดียว W/(m·K) ขณะที่เหล็กอยู่ราวสิบกว่า และอะลูมิเนียมสูงกว่านั้นอีกหลายเท่า ชั้นตะกรันบาง ๆ จึงขวางการถ่ายเทความร้อนได้มากกว่าที่ความหนาของมันบอก
